Η Ακέφαλη Βασίλισσα της Ήρας Παπαποστόλου

Το νέο βιβλίο της Ήρας Παπαποστόλου Ακέφαλη Βασίλισσα είναι μια συλλογή διηγημάτων με χρονολογική και θεματική συνέχεια. Κυκλοφόρησε φέτος (2026) από τις Εκδόσεις Οσελότος. Η ηρωίδα, η Αφροδίτη διηγείται με ισοπεδωτική ειλικρίνεια όσα συμβαίνουν σε όλα τα στάδια της ζωής της (και ουσιαστικά όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή όλων) εκφράζοντας διαμέσου της αφήγησής της, τα συναισθήματα και τις αγωνίες μιας ολόκληρης γενιάς. Δεν είναι τυχαίο ότι με αυτό το βιβλίο μπορεί να ταυτιστεί η γενιά Gen X ίσως και λίγο η επόμενη των Millennials. Εγώ προσωπικά σαν Ελένη, ταυτίστηκα, συγκινήθηκα διαβάζοντάς το, γιατί ως αναγνώστρια βρήκα διέξοδο σε πολλά που ήθελα να παραδεχτώ για τον εαυτό μου αλλά δεν έβρισκα χρόνο και κουράγιο.

Από τον πρώτο κιόλας τίτλο γεννήθηκαν μέσα μου ερωτήματα. Πρόκειται άραγε για ένα βιβλίο με φεμινιστική θεματική; Για ιστορικά διηγήματα; Η απάντηση αποδείχθηκε πολύ πιο ουσιαστική. Πρόκειται για ένα βαθιά ενδοσκοπικό έργο, που καλεί τον αναγνώστη να αναμετρηθεί με τις πιο δύσκολες αλήθειες. Άλλοι θα τολμήσουν να αντικρίσουν την αλήθεια της Αφροδίτης και μέσα από αυτήν, τη δική τους. Άλλοι, ίσως, θα επιλέξουν να εθελοτυφλήσουν, γιατί η αυτογνωσία απαιτεί θάρρος και η αλήθεια δεν είναι πάντοτε εύκολα ανεκτή.

Όσοι γνωρίζουν προσωπικά την Ήρα ή την έχουν διαβάσει σε προηγούμενα βιβλία της, γνωρίζουν ότι είναι μια συγγραφέας σύγχρονη, ρεαλιστική, νατουραλιστική. Αυτό φυσικά φαίνεται από το συγγραφικό της ύφος και ειδικότερα από το λεξιλόγιο, τη θεματολογία και τον τρόπο αφήγησης.

Στο βιβλίο αυτό είναι ξεκάθαρα η Ήρα, η συγγραφέας που γνωρίζω και έχω διαβάσει. Τι εννοώ. Είναι ο συγγραφικός εαυτός της όσο ποτέ άλλοτε. Μήπως το βιβλίο τελικά είναι αυτομυθοπλασία; Μπορεί. Θα διατηρήσω όμως τον όρο «Διηγήματα» γιατί αυτή είναι η επιλογή της. Και μπορεί να απορήσει κανείς πως είναι δυνατόν μια νέα γυναίκα να έχει ζήσει τόσα στη ζωή της, να έχει γευτεί τόσες εμπειρίες και καταστάσεις. Ναι, γίνεται αλλά εδώ σε αυτό το έργο δεν είναι μόνο αυτό ή δεν είναι μόνο αυτό το ζητούμενο. Δεν είναι απλά μια περιγραφή εμπειριών. Είναι μια ξεχωριστή προσέγγιση της ζωής, είναι οι μάχες που δίνει για επιβίωση, για να γευτεί στο έπακρο όλα τα συναισθήματα της ζωής, χαρές, λύπες, απώλειες, τραύματα, αναμνήσεις. Και είτε τα παίρνει, τα εκμεταλλεύεται και ζει, είτε δεν τα αντέχει και κατευθύνεται σε άλλα μονοπάτια. Η Αφροδίτη ακολουθεί την πρώτη επιλογή. Δίνει στη ζωή το τιμόνι, όμως κρατάει τον έλεγχο και δίνει την κατεύθυνση. Δεν αποφεύγει τις λύπες, το θυμό, τις δύσκολες καταστάσεις. Όταν πρέπει να πάει προς αυτή την κατεύθυνση θα το κάνει. Δεν φοβάται να αναλάβει την ευθύνη για όσα συμβαίνουν στη ζωή της. Όμως μέσα από αυτές τις εμπειρίες ωριμάζει πιο γρήγορα, μπορεί να αξιολογήσει καλύτερα τη ζωή της. Αυτό που πραγματικά θαυμάζω είναι η επιμονή της ηρωίδας να συνεχίζει. Ακόμα και όταν όλοι έχουν κουραστεί, συμβιβαστεί, έχουν χαθεί από τη ζωή της, αυτή συνεχίζει «[…]ενώ εγώ ακόμη φωνάζω την αλήθεια μου».

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Κάποιες φορές οι σκέψεις της έχουν μια λογική ακολουθία και κάποιες όχι. Εκεί, μετατρέπεται σε ροή συνείδησης, ξεχειλίζει το συναίσθημα, όμως όταν επανέρχεται δένει άριστα με την προηγούμενη αφήγηση και ροή του διηγήματος τραβώντας τον αναγνώστη όλο και περισσότερο στο ταξίδι ζωής της Αφροδίτης.

Τα θέματα που αγγίζει πολλά και πανανθρώπινα με αρκετά δίπολα. Ανέμελη παιδική ηλικία – χειριστικοί γονείς, απώλεια-συντροφικότητα, επανάσταση-συμβιβασμός, απογοήτευση-ευτυχία, κακοποίηση-αγάπη.

Δεν χρησιμοποιεί μακρόσυρτες περιγραφές και μακροπερίοδο λόγο. Τα νοήματα συμπυκνωμένα και ο αναγνώστης πρέπει να προσπαθήσει κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης.

Κλείνοντας, θα ήθελα να σταθώ στο τελευταίο διήγημα «Το κενό». Ένα κείμενο που πραγματεύεται ένα δύσκολο κοινωνικό ζήτημα της εποχής που δυστυχώς τα τελευταία χρόνια έχει διογκωθεί. Κατάθλιψη εφήβων και νέων.

Ένα αγόρι που πάει σχολείο στο λύκειο, έχει μια φυσιολογική ζωή, με κανονική οικογένεια, δείχνει προσαρμοσμένο στις συμβάσεις της εποχής, συμπεριφορά που αρμόζει σε κάθε αγόρι αυτής της ηλικίας. Όμως μια αναπάντεχη εξέλιξη. Η συγγραφέας εδώ χτίζει μια ειρωνική εικόνα – σκηνή και μετά την καταρρίπτει. Όμως γιατί «Κενό» και όχι θλίψη; Διότι αυτή η αίσθηση της ματαιότητας και η αδυναμία να βιώσει έστω και μια μικρή ευχαρίστηση, πολλές φορές μπορεί να περάσει απαρατήρητη στους εφήβους, λέγοντας «Εφηβεία είναι». Όχι, δεν είναι εφηβεία είναι αυτό ακριβώς το «Κενό» ή άδεια ψυχή και στο τέλος μπορεί να εκδηλωθεί με τρόπο που κανείς δεν περιμένει.

Όμως και πάλι στο σημείο αυτό η συγγραφέας δημιουργεί μια λογοτεχνική σύγκρουση. Με ένα υστερόγραφο δίνοντας μια σκηνή γεμάτη ασφάλεια, ψυχική ηρεμία, ευτυχία. Κι αν όλα στο τέλος πάνε καλά;

Όχι, δεν είναι ένα πεσιμιστικό έργο, το αντίθετο θα έλεγα. Εδώ με αυτό το βιβλίο η λογοτεχνία ως τέχνη επιτελεί τον σκοπό της. Προβληματίζει, αφυπνίζει, διαπραγματεύεται αξίες, θίγει κοινωνικά ζητήματα, αμφισβητεί στερεότυπα.

Αυτή είναι η επανάσταση της Ήρας Παπαποστόλου που συνεχίζει να φωνάζει για την αλήθεια της, κι εγώ προσωπικά την ευχαριστώ για αυτό γιατί για λίγο με ξεβόλεψε.

Επικοινωνία με τη συγγραφέα

https://www.facebook.com/irapapapostolou