Η Μαρία Γεωργαλά στο WritingSpots

Μαρία  η Παρανυχίδα είναι η πρώτη σου ποιητική συλλογή. Γιατί Παρανυχίδα; Τι συμβολίζει για εσένα αυτός ο τίτλος;

Αρχικά θα ήθελα να σε ευχαριστήσω για την ευκαιρία αυτής της συνέντευξης στο writingspots. Είναι μεγάλη μου χαρά και τιμή. Η Παρανυχίδα είναι η πρώτη μου ποιητική συλλογή και είμαι ιδιαίτερα συγκινημένη για αυτό. Κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2025 από τις εκδόσεις Μετρονόμος, με εικαστική επιμέλεια της Αναστασίας Καρούση και επιμέλεια της Ιωάννας Καραμαλή. Πρόκειται για 31 ποιήματα που διαπραγματεύονται —ή θα ήθελαν να διαπραγματευτούν— τις ανεπαίσθητες φλεγμονές της καθημερινότητας. Η Παρανυχίδα, είναι μια μικρή φλεγμονή που, αν δεν την προσέξουμε και δεν τη φροντίσουμε, μπορεί να προκαλέσει αδιόρθωτη «σήψη» σε όλα τα επίπεδα: πολιτικά, κοινωνικά, υπαρξιακά.

Τα ποιήματά σου διακρίνονται από μια έντονη εσωτερικότητα, κάτι που δίνει την αίσθηση ότι έχεις δουλέψει πολύ με τον εαυτό σου. Η εσωτερικότητα λένε ότι είναι χαρακτηριστικό της γυναικείας γραφής. Το πιστεύεις αυτό; Υπάρχει διαφοροποίηση γυναικείας και ανδρικής γραφής;

Πιστεύω ότι υπάρχει μια κατασκευασμένη πραγματικότητα μέσα στην οποία μεγαλώνει μια γυναίκα. Μια έμφυλη πραγματικότητα. Μέσα σε αυτήν, η γυναικεία γραφή διαφοροποιείται γιατί αποδομεί και αποκωδικοποιεί αυτήν την πραγματικότητα χρησιμοποιώντας γυναικεία «εργαλεία» ενσυναίσθησης και κοινωνικοποίησης. Όσο για την εσωτερικότητα, θεωρώ ότι είναι ζήτημα προσωπικότητας, ευαισθησίας και αξιών, και όχι αποκλειστικά φύλου. Η δική μου ενδοσκόπηση είναι, κατά τη γνώμη μου, προϋπόθεση για την ποίηση. Να εξερευνάς το μέσα σου και, με αυτή την εξερεύνηση ως σύμμαχο, να παρατηρείς το έξω, αποφεύγοντας την παγίδα της αυτοαναφορικότητας.

Ποιο πιστεύεις ότι είναι το πιο ριζοσπαστικό πράγμα που μπορεί να κάνει μια γυναίκα μέσα από την τέχνη και τη συγγραφή της σήμερα;

Να είναι αυθεντική, να υπερασπιστεί την ταυτότητά της και τη μνήμη της, να μη φοβηθεί να εκφράσει όσα νιώθει, να μην τα μεταμορφώσει μέσα από τον κυρίαρχο λόγο για να αρέσουν, και να διεκδικεί με κάθε τρόπο όσα θέλει και όσα δεν επιτρέπεται να πει. Αυτό ισχύει τόσο μέσα από την τέχνη όσο και μέσα από κάθε έκφανση της ζωής της.

Η ποίηση πώς λειτουργεί για εσένα; Περισσότερο ως μέσο έκφρασης ή ως κοινωνικός λόγος; Υπάρχει χρυσή τομή ανάμεσα στα δύο;

Όπως ακριβώς το περιγράφεις, λειτουργεί και ως μέσο έκφρασης — για να μην πνιγώ — και απαραίτητα και ως κοινωνικός λόγος, δεδομένου ότι καθημερινά κινούμαι σε συστήματα οικογενειακά, φιλικά, επαγγελματικά, πολιτικά, κοινωνικά, που με επηρεάζουν και τα οποία επηρεάζω. Η ποίηση μου δεν θα μπορούσε να μην αγγίζει όλα αυτά τα επίπεδα ταυτόχρονα.

Ασχολείσαι ενεργά με ζητήματα έμφυλης βίας και γυναικείας ενδυνάμωσης. Θέλω να μου πεις για τη θέση της γυναίκας σήμερα. Πόση πρόοδο τελικά έχει σημειωθεί σε σχέση με 30 ή 40 χρόνια πριν; Οι γυναίκες έχουμε καταφέρει να κερδίσουμε την ισότητα; Έχουμε καταφέρει να ξεφύγουμε από τα στερεότυπα που μας έχουν επιβληθεί ή θεωρείς ότι έχει αλλάξει το περιτύλιγμα ενώ το περιεχόμενο παραμένει ίδιο;

Προφανώς υπάρχει πρόοδος στην ισότητα των φύλων σε σχέση με το παρελθόν — σε αυτό έχουν συμβάλει σημαντικά τα φεμινιστικά κινήματα παγκοσμίως. Ωστόσο, τα έμφυλα στερεότυπα εξακολουθούν να διαμορφώνουν τις ζωές των γυναικών σε κάθε επίπεδο της κοινωνίας: από τις προσδοκίες για τον ρόλο μας στην οικογένεια και την εργασία, μέχρι τον τρόπο που η φωνή και η παρουσία μας αξιολογούνται δημόσια. Παρά την πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, η κοινωνία συχνά αλλάζει μόνο το «περιτύλιγμα» — η ουσία της ανισότητας παραμένει. Η ποίηση και η τέχνη γενικότερα μπορούν να γίνουν όπλα ενάντια σε αυτά τα στερεότυπα, φωτίζοντας την αδικία και δημιουργώντας νέους τρόπους σκέψης, έκφρασης, διεκδίκησης και ενδυνάμωσης.

Στην Παρανυχίδα έχεις γράψει ένα ποίημα για το Black Lives Matter. Υπάρχει κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα και ποια η απήχηση αυτών των κινημάτων;

Το Black Lives Matter ξεκίνησε για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της αφροαμερικανικής κοινότητας, αλλά η ουσία του αγγίζει κάθε κοινωνία που παλεύει με την αδικία, τη βία και τα στερεότυπα. Στην Ελλάδα δεν γνωρίζω να υπάρχει αντίστοιχο μαζικό κίνημα -είναι και τελείως διαφορετικές οι ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες εξάλλου -, αλλά η κοινωνία ανταποκρίνεται μέσω συλλογικοτήτων, πρωτοβουλιών και καλλιτεχνικών δράσεων ευαισθητοποίησης. Οι φωνές που αντιστέκονται στη ρατσιστική βία, την ξενοφοβία και τις διακρίσεις απαιτούν και βρίσκουν χώρο, η ποίηση μπορεί να γίνει αυτός ο χώρος — να φωτίσει τις αθέατες αδικίες, να προκαλέσει σκέψη και να δώσει φωνή σε όσους δεν ακούγονται. Με το ποίημά μου για το Black Lives Matter θέλω να δείξω ότι η πάλη για δικαιοσύνη δεν έχει τόπο και χρόνο, ούτε σύνορα, και ότι η αντίσταση — είτε αφορά φυλή, φύλο, είτε οποιαδήποτε μορφή ανισότητας — πρέπει να είναι συλλογική, συνεχής και παγκόσμια.

Τελειώνοντας ο αναγνώστης την ποιητική σου συλλογή τι προσδοκάς να έχει κρατήσει ή να θυμάται από το υπέροχο αυτό ταξίδι της ανάγνωσης;

Η ποίηση για μένα είναι ελευθερία , δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις, αλλά ανοίγει δρόμους σκέψης, συναισθημάτων και αναστοχασμού. Κάθε αναγνώστης μπορεί να συναντήσει ό,τι τον αφορά προσωπικά, να δει τον εαυτό του, τον κόσμο του και τις συγκρούσεις του μέσα από διαφορετικά πρίσματα. Αυτό το ταξίδι της ανάγνωσης, όπου το νόημα κάθε φορά διαμορφώνεται από τον καθένα, είναι ίσως το πιο πολύτιμο που προσφέρει η ποίηση.

Και τέλος μια ερώτηση που κάνω σε όλους τους συγγραφείς. Υπάρχει κάποια/ος Έλληνας/ιδα ή ξένος/η συγγραφέας που θαυμάζεις; Ποιος/α είναι; Πόσο έχει επηρεαστεί η γραφή σας από αυτόν/η;

Με συγκινούν τα ρεύματα του συμβολισμού, του υπερρεαλισμού και του μαγικού ρεαλισμού, αλλά και ο κοινωνικός ρεαλισμός. Αγαπημένοι μου συγγραφείς είναι, μεταξύ άλλων, ο Baudelaire, ο Prévert, ο Σεφέρης, ο Σαχτούρης, η Αγγελάκη -Ρουκ, η Γώγου και η Wisława Szymborska Η ανάγνωσή τους με έχει εμπνεύσει να ψάχνω τη δική μου φωνή και τον δικό μου τρόπο να μιλάω μέσα στην ποίηση.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Μαρία Γεωργαλά σπούδασε Κοινωνιολογία, Διοίκηση Επιχειρήσεων και Δημοσιογραφία στην Αθήνα. Πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Παρίσι (PARIS 7), στον τομέα της Επικοινωνίας και Πληροφορίας. Κατέχει την διεθνή επαγγελματική πιστοποίηση, Σύμβουλου Σταδιοδρομίας, GCDF (Global Career Development Facilitator). Έχει εκπαιδευτεί στην Βασική Συστημική Προσέγγιση στο Αθηναϊκό Κέντρο Μελέτης του Ανθρώπου (ΑΚΜΑ) και στις αρχές της Καταξιωτικής συμβουλευτικής για Ομάδες και Οργανισμούς στο Κέντρο Συστημικής Θεραπείας THESYS Διαθέτει πολυετή εμπειρία στον επιχειρηματικό τομέα και στην βιωματική εκπαίδευση ενηλίκων, στους τομείς της επικοινωνιακής ενδυνάμωσης και οριοθέτησης.

Είναι συγγραφέας παιδικών παραμυθιών, ποιήτρια και στιχουργός. Τα παιδικά της βιβλία Το συναχωμένο αεροπλανάκι, (υποψήφιο για Βραβείο Παιδικού Εικονογραφημένου από το περιοδικό Διαβάζω , 2009) και Το παραμύθι με τα χλομά μάγουλα (δραματοποιημένο σε θεατρική παράσταση από το Αρσάκειο Ψυχικού,) κυκλοφορούν από τις εκδ. Ζαχαράκη. Το βιβλίο της Αυτονόητα, κυκλοφορεί από τις .εκδ. Φίλντισι.  Από τις εκδόσεις Μετρονόμος κυκλοφόρησε το 2025, η πρώτη της ποιητική συλλογή,  Παρανυχίδα.

Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί  το ποιητικό της κείμενο  Το στοργικό χέρι , σε πρωτότυπη μουσική Α. Καλτσά, σκηνοθεσία Δ.Συλβέστρου. Στίχοι της έχουν μελοποιηθεί και περιλαμβάνονται σε συλλογικές
δισκογραφικές παραγωγές. Ασχολείται ενεργά με ζητήματα έμφυλης βίας και γυναικείας ενδυνάμωσης. Διετέλεσε για 6 χρόνια, Αντιπρόεδρος της ΧΕΝ Ελλάδος. Μέλος της ομάδας ‘’γυναίκες συγγραφείς, η Φωνή της’’. Μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών.

Black Lives Matter

Όχι! Δεν είναι όλα καλά.

Δεν πρόκειται πια να΄ναι

Ο ήλιος κι αν θα λιάζεται κάθε πρωί ψηλά,

κι αν το φεγγάρι γίνεται φωτιά

μες στο σκοτάδι.

‘Οχι! Δεν είναι όλα καλά.

Δεν πρόκειται πια να΄ναι.

Κι αν το ποτάμι απ’την πηγή αρχίζει

να κυλά,

και μακρινό ξεκίνησε το σύννεφο ταξίδι.

Όχι! Δεν είναι όλα καλά.

Δεν πρόκειται πια να΄ναι.

Κι αν το αγέρι έσβησε τα ίχνη του φονιά,

κι όσα κανείς θυμότανε,

η λήθη τα΄χει κλέψει.

Όχι! Δεν είναι όλα καλά.

Δεν πρόκειται πια να΄ναι.

Μοιάζουν σαν να μην έγιναν, κι όμως, παντού

συμβαίνουν.

Κι ούτε μπορούν, ως άλλοθι στη μοίρα

να τα ρίχνουν,

αφού κι η μοίρα σκιάζεται το ανθρώπινο

μαχαίρι.

Όχι! Δεν είναι όλα καλά.

Ποτέ θαρρώ δεν ήταν.

Γεωργαλά, Μαρία, Παρανυχίδα, Αθήνα, Εκδόσεις Μετρονόμος, 2025, σ. 37