Memorial της Alice Oswald

Η Alice Oswald είναι βρετανίδα ποιήτρια γεννημένη το 1966 στο Reading του Berkshire. Είναι λάτρης της φύσης.
Το 2002 κέρδισε το βραβείο T.S. Eliot με το έργο της Dart που διηγείται την ιστορία του ποταμού Devon, κοντά στον τόπο που έμενε. Η έρευνά της διήρκησε τρία χρόνια. Με το έργο αυτό αναδείχθηκε η ιδιαίτερη, περίτεχνη, ευφυής, πρωτοπόρα προσέγγισή της για την ποίηση. Επίσης το 2009 τιμήθηκε με το βραβείο Ted Hughes για το έργο της A Sleepwalk on the Severn και Weeds and Wildflowers.

Τον Οκτώβρη του 2011 εξέδωσε την έκτη της ποιητική συλλογή, με τίτλο Memorial. Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί από την Μυρσίνη Γκανά με τον τίτλο Μνημείο Πεσόντων και η μεταφράστρια κέρδισε το βραβείο Public.

Το Memorial, είναι μια «επανεγγραφή» της Ιλιάδας θα τολμούσα να χαρακτηρίσω, όπου η Oswald ορίζει ως πρωταγωνιστές τους άγνωστους, αφανείς, στρατιώτες που σκοτώθηκαν, τους δίνει φωνή, όνομα, αφηγείται για τον καθένα ξεχωριστά, την ιστορία της ζωής του, δίνει αξία στην ανθρώπινη υπόστασή τους. Σε κάθε όνομα, σε κάθε άνδρα που συμμετείχε στον πόλεμο του αποδίδει τιμή, του κάνει ένα ποιητικό μνημόσυνο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που οι πρώτες σελίδες παραθέτουν τα ονόματα των 200 νεκρών με τα οποία ασχολείται στο έργο της όπως Πρωτεσίλαος, Ελεφήνωρ, Γλαύκος κτλ.
Παρακάτω παραθέτω ένα απόσπασμα στα αγγλικά

DIORES
Son of Amarinceus
Struck by a flying flint
Died in a puddle of his own guts
Slammed down into mud he lies
With his arms stretched out to his friends
And PIRUS the Thracian
You can tell him by his knotted hair
Lies alongside him
He killed him and was killed
There seem to be a black flints
Everywhere a man steps

Η Oswald δεν επιχειρεί να ανασυνθέσει πλήρεις βιογραφίες ή να δημιουργήσει ηρωικά πορτρέτα, άλλωστε αυτό υπάρχει ήδη στην Ιλιάδα, Εστιάζει στην ίδια τη στιγμή του τέλους, τη στιγμή της τελευταίας ανάσας ως τη βαθύτερη και πιο αποκαλυπτική πράξη της ανθρώπινης ύπαρξης. Με αυτόν τον τρόπο ο πιο άγνωστος, ο πιο «ασήμαντος» στρατιώτης αποκτά μοναδικότητα, γιατί ο θάνατός του δεν είναι απλώς ένα γεγονός, αλλά μια συγκλονιστική εμπειρία. Κάθε απώλεια φωτίζεται ξεχωριστά, και η συλλογική τραγωδία μετατρέπεται σε πλήθος ατομικών ιστοριών που διεκδικούν τη δική τους θέση στη μνήμη.

Το ύφος της είναι συγκλονιστικά απλό και λιτό, κάθε λέξη είναι «τοποθετημένη» με τόσο αριστοτεχνικό τρόπο μέσα στο ποίημα ώστε κάθε στίχος να προκαλεί συγκίνηση, ρίγος, συμπάθεια και αναγνώριση της αξίας του κάθε ήρωα.

Η ίδια, στο εισαγωγικό σημείωμά της, αναφέρει ότι με το Memorial ανακαλεί την ενάργεια της Ιλιάδας, αφαιρεί την πλοκή, όπως θα μπορούσε να αφαιρέσει κανείς την οροφή ενός ναού, για να θυμηθεί κάποιος (δηλαδή οι αναγνώστες) τι είναι τελικά αυτό που λατρεύουν.

And Eniopeus with high hopes
Drove Hector into battle\Into the terrifying anti-world of the wounded
The wheels kept slewing over bodies
But he held tight he was good with horses
Until a spear shocked him in the nipple
He vanished backwards and hit the ground under their hooves
Clang his soul burst into the open

Το Memorial είναι ένα διαχρονικό έργο, που τιμάει τον άνθρωπο και την αξία του, αναδεικνύει την ισότητα της ανθρώπινης ζωής, προβάλλοντας τον κάθε «ασήμαντο» ήρωα ξεχωριστά. Μας καλεί να βγούμε από το λαγούμι μας, να αναγνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τον συνάνθρωπό μας. Ταυτόχρονα προβάλλει τη σοφία της φύσης αλλά διαβάζοντας το ποίημα αναγνωρίζουμε πως η φύση, η γη, αγκαλιάζει και φροντίζει τους νεκρούς της.

Άλλωστε, όπως αναφέρει η Μυρσίνη Γκανά στον πρόλογο του Μνημείου Πεσόντων «οι νεκροί πεθαίνουν πραγματικά μόνο όταν τους έχουν ξεχάσει όλοι».

Πηγές

https://poetryarchive.org/poet/alice-oswald/

Πρόλογος από το βιβλίο Μνημείο Πεσόντων σε μετάφραση της Μυρσίνης Γκανά, Εκδόσεις Μελάνι.

Συντακτική ομάδα WS