Πηνελοπιάδα της Margaret Atwood

Η ιστορία της Πηνελοπιάδας ξεκινάει με την αφήγηση της Πηνελόπης για τη σχέση της με τους γονείς της. Η σχέση της Πηνελόπης τόσο με τη μητέρα της όσο και με τον πατέρα της είναι περίπλοκη, και αποτελεί ένα ζήτημα που ακόμη και στη μετά θάνατον ζωή της την απασχολεί.

Η Πηνελόπη είναι κόρη του βασιλιά Ικάριου της Σπάρτης και μιας ανώνυμης Ναϊάδας, μιας νύμφης του νερού. Στην αφήγησή της δίνει μια συναισθηματικά αποστασιοποιημένη εκδοχή όσον αφορά στη σχέση με τη μητέρα της. Περιγράφει πώς ο πατέρας της την πέταξε από έναν γκρεμό στη θάλασσα, χωρίς όμως να γνωρίζει τον ακριβή λόγο. Υποθέτει ότι είτε είχε λάβει έναν χρησμό είτε την πρόσφερε ως θυσία στον Ποσειδώνα. Παρ’ όλα αυτά, καταφέρνει να σωθεί χάρη στη σύνδεσή της με το νερό, αφού η μητέρα της είναι νύμφη του νερού. Έτσι, αντί να πνιγεί, επιπλέει και τελικά σώζεται από ένα κοπάδι πάπιες.
Το γεγονός αυτό επηρεάζει τη σχέση της με τον πατέρα της, η οποία γίνεται τεταμένη, παρά τις τύψεις του και τις έντονες εκδηλώσεις αγάπης που της δείχνει μετά τη διάσωσή της. Η Πηνελόπη τον αμφισβητεί σε όλη τη διάρκεια της παιδικής της ηλικίας και εξακολουθεί να μην μπορεί να καταλάβει γιατί προσπάθησε να τη σκοτώσει εξαρχής.

Η σχέση της με τη μητέρα της δεν είναι καλύτερη, καθώς η Πηνελόπη τη βλέπει ως ψυχρή και αδιάφορη: «Όταν ήμουν μικρή, συχνά προσπαθούσα να την αγκαλιάσω, αλλά εκείνη είχε τη συνήθεια να απομακρύνεται». Η μητέρα της είναι σε μεγάλο βαθμό απούσα από τη ζωή της και, παρόλο που η Πηνελόπη θα ήθελε να πιστεύει ότι εκείνη είναι ο λόγος που σώθηκε όταν έπεσε στη θάλασσα, αναγνωρίζει ότι αυτό πιθανότατα δεν ισχύει. Αναφέρει μάλιστα ότι αν ο πατέρας της δεν την είχε ρίξει στη θάλασσα, τότε σίγουρα θα το είχε κάνει η μητέρα της.

Η Πηνελόπη περνά μεγάλο μέρος της ζωής της προσπαθώντας να βρει δικαιολογίες για τις πράξεις των γονιών της. Ακόμη και στη μετά θάνατον ζωή της, ο πατέρας της την αποφεύγει, όπως έκανε και η μητέρα της όσο ζούσε. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθεί να δημιουργήσει μέσα στις ιστορίες της εκδοχές τους που δείχνουν ότι την αγαπούν. Ωστόσο, ως κορίτσι στην Αρχαία Ελλάδα, θεωρείται χρήσιμη μόνο για την τεκνοποίηση. Η συμπεριφορά των γονιών της είναι καθοριστική, καθώς οδηγεί στην έλλειψη αυτοπεποίθησης της Πηνελόπης και στην αδυναμία της να εμπιστεύεται τους άλλους.

Συνεχίζει την αφήγησή της για τον γάμο της με τον Οδυσσέα. Την πρώτη νύχτα του γάμου τους, μοιράζονται τις ιστορίες τους. Εκείνος της διηγείται για τη μάχη του με έναν κάπρο. Εκείνη του αφηγείται την ιστορία της παραλίγο πνιγμού της. Η Πηνελόπη σημειώνει ότι ο Οδυσσέας ήταν εξαιρετικός αφηγητής και ότι χαιρόταν να τον ακούει «Νομίζω ότι αυτό εκτιμούσε περισσότερο σε μένα», παρατηρεί, «την ικανότητά μου να εκτιμώ τις ιστορίες του» Οι κοινές τους ιστορίες αποτελούν τη βάση της σχέσης τους, όμως η Πηνελόπη είναι ακόμη πολύ νέα και άπειρη για να αμφισβητήσει αν ο σύζυγός της λέει την αλήθεια.
Καθώς περνούν οι μήνες, οι ιστορίες συνεχίζονται. Η Πηνελόπη δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στη νέα της ζωή στην Ιθάκη, ωστόσο απολαμβάνει τον χρόνο της με τον Οδυσσέα, ιδιαίτερα τις ιστορίες που της λέει όταν ξαπλώνουν μαζί. Μιλά για τον εαυτό του, για τα κατορθώματα του, το τόξο του που κανείς άλλος δεν μπορούσε να τεντώσει.

Ο Οδυσσέας, κολακευμένος από την προσοχή της νεαρής του συζύγου, αφηγείται γεγονότα παλιά και νέα, ακόμη και την ιστορία της απαγωγής της ξαδέλφης της Πηνελόπης, της Ελένης, από τον Θησέα και τον Πειρίθοο. Εδώ η Πηνελόπη συνειδητοποιεί ότι οι ιστορίες ακούγονται διαφορετικά ανάλογα με το ποιος τις αφηγείται. Έχει ήδη ακούσει την ιστορία της Ελένης από την ίδια την Ελένη —και η δική της εκδοχή ήταν πολύ διαφορετική.

Η άποψη της Πηνελόπης για τις ιστορίες του μεταβάλλεται σημαντικά όσο περνούν τα χρόνια και ο Οδυσσέας δεν επιστρέφει από τον Τρωικό Πόλεμο. Τώρα το μόνο που ακούει για τον άντρα της είναι ιστορίες. Θαυμάζει την ιδέα του Οδυσσέα για τον Δούρειο Ίππο. Όμως ακούει και ιστορίες που δεν είναι κολακευτικές. Αντί να πολεμήσει έναν μονόφθαλμο Κύκλωπα, όπως λέγεται, ο Οδυσσέας απλώς νίκησε έναν μονόφθαλμο ταβερνιάρη. Αντί να κατασπαραχθούν από κανίβαλους, οι άντρες του αλληλοσκοτώθηκαν σε καβγά. Αντί να φιλοξενείται από μια θεά, περνούσε τον χρόνο του σε «ένα ακριβό πορνείο».
Δεν είναι πια ένα αθώο κορίτσι, αλλά μια γυναίκα που παλεύει να διαχειριστεί την περιουσία του άντρα της στην απουσία του και να αντιμετωπίσει την ενοχλητική «πολιορκία» των μνηστήρων, που φαίνονται αποφασισμένοι να τη διαλύσουν οικονομικά.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που, όταν τελικά ο Οδυσσέας επιστρέφει, η Πηνελόπη είναι μια σοφή γυναίκα που δεν εμπιστεύεται εύκολα τις ιστορίες. Απορρίπτει τα παλιά τραγούδια που υποστηρίζουν ότι ήταν σύμπτωση το ότι ο Οδυσσέας εμφανίστηκε μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο την ίδια στιγμή που προκηρύχθηκε ο διαγωνισμός με το τόξο για τους μνηστήρες. Δεν υπήρξε καμία σύμπτωση· η Πηνελόπη, που τον είχε αναγνωρίσει αμέσως, είχε οργανώσει τα πάντα. Αρνείται επίσης κατηγορηματικά τα «συκοφαντικά κουτσομπολιά» που τη θέλουν να έχει κοιμηθεί με έναν, μερικούς ή όλους τους μνηστήρες, καθώς και ότι ο Οδυσσέας δεν της αποκαλύφθηκε επειδή δεν την εμπιστευόταν.

Κι όμως, όταν οι μνηστήρες έχουν σκοτωθεί και ο Οδυσσέας με την Πηνελόπη μένουν μόνοι, επιστρέφουν στις «παλιές τους συνήθειες της αφήγησης».
Οι δυο τους θαυμάζουν ο ένας τις ιστορίες του άλλου, αλλά τώρα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η Πηνελόπη δεν πιστεύει πλέον κάθε ιστορία που ξεστομίζει ο άντρας της —και ίσως ούτε εκείνος τις δικές της. «Αλλά όλες του οι ιστορίες ήταν πειστικές» Πειστικές ίσως — αλλά αληθινές; Η Πηνελόπη αμφιβάλλει βαθιά.