Εικονοποιία – Imagery

Η εικονοποιία στη λογοτεχνική ανάλυση αναφέρεται στη χρήση περιγραφικής γλώσσας από τον συγγραφέα με σκοπό να αποδώσει ζωντανά το περιβάλλον, τους χαρακτήρες, τα αντικείμενα, τα γεγονότα ή τις ιδέες. Η εικονοποιία δεν περιορίζεται μόνο στην όραση· μπορεί να περιλαμβάνει οποιαδήποτε αισθητηριακή λεπτομέρεια που απευθύνεται σε μία από τις πέντε αισθήσεις. Αυτοί οι πέντε τύποι εικονοποιία είναι: οπτική, ακουστική, οσφρητική, γευστική και απτική. Το βασικό στοιχείο ενός αποσπάσματος που δείχνει εικονοποιία είναι η ασυνήθιστα περιγραφική γλώσσα, η οποία συχνά περιλαμβάνει επίσης σχήματα λόγου, όπως η μεταφορά, η παρομοίωση ή η προσωποποίηση τα οποία θα αναλυθούν σε μελλοντικά άρθρα.

Δεν αρκεί να γράφουμε  μια βασική περιγραφή της σκηνής π.χ. «Το σπίτι βρισκόταν στην κορυφή του λόφου» ή «είχε πολλή ζέστη και ο ήλιος έκαιγε».
Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε το εφέ της οπτικής εικονοποιίας πρέπει να δημιουργεί μια ζωντανή και λεπτομερή εικόνα για τη ζέστη. Παράδειγμα: Η πόλη έμοιαζε να λιώνει κάτω από τον καυτό ήλιο. Οι άνθρωποι κινούνταν αργά, με βαριά βήματα, τα πρόσωπά τους γυάλιζαν από τον ιδρώτα, και τα ρούχα τους ήταν κολλημένα στο σώμα τους. Κάθε ανάσα φαινόταν πυκνή, λες και εισέπνεες τον ίδιο τον ήλιο.
Με αυτό τον τρόπο αντιλαμβανόμαστε πλήρως τις συνέπειες της ζέστης που περιγράφονται μέσα από συγκεκριμένες, ζωντανές εικόνες που μας επιτρέπουν να φανταστούμε την αίσθηση της και να οπτικοποιήσουμε τα αποτελέσματά της.

Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε το εφέ της απτικής εικονοποιίας πρέπει να κάνουμε τον αναγνώστη να αισθανθεί σωματικά την αφή είτε περιγράφοντας  ένα απαλό άγγιγμα, είτε μια βίαιη χειρονομία, είτε ένα αδιάφορο χάδι, να περιγράψουμε την όψη του χεριού ή του αντικειμένου αφής.
Παράδειγμα: Τα δάχτυλά της γλίστρησαν πάνω στο παλιό βελούδινο ύφασμα· ήταν ζεστό και απαλό σαν χάδι, αλλά στις ραφές του υπήρχαν μικρά, τραχιά σημεία που γρατζουνούσαν ελαφρά το δέρμα της.

Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε το εφέ της ακουστικής εικονοποιίας θα πρέπει να κάνουμε τον αναγνώστη να μπορεί νοερά να ακούσει τους ήχους της σκηνής, χάρη στη ζωντανή και λεπτομερή απεικόνιση.
Παράδειγμα: Η βροχή χτυπούσε το πλαστικό στέγαστρο με ρυθμικούς, κοφτούς ήχους, σαν να έπαιζε κάποιος τύμπανο ή από το ανοιχτό παράθυρο έμπαινε ο ήχος των τζιτζικιών, επίμονος και μονότονος, σαν βουητό που διαπερνά τον αέρα.

Η εικονοποιία δεν στέκεται ποτέ μόνη της μέσα στα κείμενα και συνήθως χρησιμοποιείται μαζί με άλλα εφέ όπως είναι η παρομοίωση ή προσωποποίηση ή αλληγορία ή υπερβολή. Η εικονοποιία χρησιμοποιήθηκε συχνά στη συμβολιστική ποίηση, με σκοπό να εκφραστούν συναισθήματα με έμμεσο τρόπο, μέσω περιγραφικών εικόνων αντί για άμεση δήλωση.

Με αυτό τον τρόπο μπορούν να εφαρμοστούν και τα υπόλοιπα είδη εικονοποιίας οσφρητική και γευστική όπως επίσης και η ειρωνική εικονοποιία για την οποία όμως θα αφιερώσω εκτενέστατο άρθρο γιατί είναι ιδιαίτερη και πλούσια στη λογοτεχνία ως τεχνική.

Άλλο ένα εργαλείο που έχει ο συγγραφέας για να εκφράζει συναισθήματα και σκέψεις μέσω της εικονοποιητικής γλώσσας.